Maand: mei 2022

Welkom bij de tweede uitgave van den Nieuwsbrief der Lage Landen van het Zaakwoordenboek der Lage Landen.

Zomermaand is om de hoek en het is tijd voor een nieuwe uitgelichte bladzijde, en ditmaal is het onderwerp een oud woord met meer dan tweeduizendjaar oude wortels.

Zwaardvechter

De uitgelichte bladzijde van zomermaand 2022 is zwaardvechter, een woordelijke vertaling des Latijns gladiator. Evenals met de vorige uitgelichte bladzijde (zwaardwalvis) volgt ook deze een vergelijkbare opbouw – waarbij bovenaan het ‘woordenboek’-gedeelte is, en onderaan het ‘zaakwoordenboek’-gedeelte. Het is nog een beetje uitvogelen wat de beste opzet is, maar ik denk dat dit voorlopig zo zal blijven.

Zwaardvechter is naast gladiator ook gewoon een woord voor feitelijk ieder die met zwaard ten strijdt gaat, dus deze woordelijke betekenis is er om taalkundige redenen ook aan toegevoegd. Dit zal ook voor andere woorden moeten worden verwerkt waar toepasselijk. Niet iedere man of vrouw is immers een brandweerman (of vrouw) na het uitblazen ener kaars.

Zwaardvechtster

Zoals ik inmiddels op meerdere plekken op het ZLL heb benoemd (of over zeur) vind ik het jammer hoe het Nederlands steeds meer zijn vrouwelijke woorden aan het afstoten is (en zelden munt), al weet ik dat iedereen daar een eigen gevoel bij heeft, insluitend vrouwen die zichzelf ook soms met opzet een mannelijke erenaam toewijzen. Uiteindelijk moeten mensen vooral het taalgebruik aanhouden waar zij zelf achter staan, maar het ZLL houdt de taal liever zo kort en duidelijk mogelijk zover dat gaat (voordat wij schrijfstukken moeten gaan verduidelijken middels bouwselen als ‘vrouwelijke schrijver’, ‘vrouwelijke minister’, enzovoorts enzovoorts).

Zodoende kwam ik tot de gevolgtrekking dat zwaardvechter een waardig vrouwelijk evenknie verdiende, maar tot mijn verbazing kwam ik erachter dat het Latijn er al een kende (‘gladiatrix’), en zo muntte ik zwaardvechtster. De uitgelichte bladzijde van zomermaand zijn er dus eigenlijk twee, maar zwaardvechter krijgt wel de voorkeur voor de hoofdbladzijde.

Wellicht dat ik een vrouwelijk begrip ga zoeken voor hooimaand, om het goed te maken.

ZLL:Nieuws

Al ben ik geen voorstander van nieuwsstukken op het ZLL, insluitend stukken met het zaakwoordenboek als onderwerp, vond ik het wel van belang dat de nieuwsbrieven die ik hier schrijf daar ook makkelijk te vinden zijn voor den liefhebber/belanghebbende: ZLL:Nieuws.

Nieuwe/bijgewerkte bladzijden

De volgende bladzijden zijn sinds den vorige nieuwsbrief aangemaakt of bijgewerkt (uitsluitend doorverwijzingen, uitheemse woorden en sommige bladzijden, dus de lijst is beknopt):

Aanhouden, Aannemen, Aanhalen, Afdrukken, Achterbak, Voorbak, Vechter, Vechtster, Burger, Burgeres, Voorbakken, Droelgast, Zedenleer, Oorsprong, Zwaardvechter, Zwaardvechtster, Kroonroofdier, Man, Vrouw, Zwaardwalvis, ZLL:Nieuws, Omstandigheid

De Algemene Woordenlijst heeft ook weer een rits aan wijzigingen gehad, maar deze wijzigt dermate vaak dat ik zelf al moeite heb met het bijhouden welke woorden zijn toegevoegd, vervangen of verhuist. Voor den volgende nieuwsbrief zal ik wat scherper zijn met het maken mijner aantekeningen.

---

Verversing 6-6-2022: Ik heb dit stuk aangepast en het ZLL bijgewerkt betreffende de vrouwelijke tegenhanger van zwaardvechter. Ik zat zo diep in een bepaalde gedachtegang dat ik niet genoeg onderzoek had gedaan naar achtervoegselen en waar -ster en -es moet worden toegepast. Terugkijkend begrijp ik niet waarom ik niet verder keek, maar zo gaan die dingen als je het grotendeels op gevoel aanpakt…

---

Beeld (achtergrond): Mary Harrsch, CC BY-SA 4.0, middels Wikimedia Commons

Welkom bij de eerste uitgave van den Nieuwsbrief der Lage Landen van het Zaakwoordenboek der Lage Landen.

Dit zal een wekelijks, tweewekelijks of wellicht zelfs maandelijkse nieuwsbrief zijn met een (beknopte) samenvatting aller veranderingen, nieuwe en/of uitgelichte schrijfstukken, of anders gezegd feitelijk al dat belangwekkend of deelwaardig zou kunnen zijn.

Leestingen

Een week na de uitbrenging van het ZLL vielen sommige dingen op, een daarvan was dat er soms vertraging optreedt met het laden van bladzijden, en het is duidelijk dat er wat verbeteringswerk nodig is om het allemaal wat soepeler te laten doorlopen – gewis als de wiki blijft groeien, wat uiteraard ook mijn hoop is.

Deze werkzaamheden zijn gaande, maar nog niet gereed. Gezien hoe jong en onbekend het ZLL is zullen de huidige bezoekers en bezoeksters er (hopelijk) weinig of zelfs niets van merken.

Uitgelicht

Er is geen harde regel voor wat wel of niet geldt als een uitgelichte bladzijde voor op de hoofdbladzijde, maar deze zullen altijd een bepaalde betekenis hebben. Iets dat bijvoorbeeld veel tijd heeft gekost om te vertalen of te schrijven, of dat een andere/persoonlijke waarde heeft. Een wenselijk streven is om het uitgelicht schrijfstuk elk maand te vernieuwen, maar het moet een aards verloop blijven, dus den tussentijd kan afwijken.

De uitgelichte bladzijde van bloeimaand is Zwaardwalvis, een zoogdier wat mij betovert sinds ik kind was. Hij was ook mijn bezieling toen ik het woord kroonroofdier had gemunt en toegevoegd aan het ZLL – een zelfbedachte tegenhanger voor het Engelse apex predator.

Na een toespraak waarin ik half struikelde over mijn eigen woorden, tegenover dierbaren, was het Zaakwoordenboek der Lage Landen een feit. Het slot is eraf, en een ieder die nieuwsgierig is kan het ZLL bezoeken middels zaakwoordenboek.nl.

Wat begon als een eenvoudige woordenlijst in oogstmaand vorig jaar is nu een honderden bladzijden jong zaakwoordenboek. Een ruwe edelsteen. Vergeleken met menig zaakwoordenboek (of encyclopedie) op het wereldweb is er nog niet veel te vinden. Er moet zoveel gebeuren dat de gedachte alleen al duizelingwekkend is, maar zoals sommige verwanten mij reeds terecht vertelden, als ik op dat droombeeldige ogenblik moet wachten zou het ZLL nog jarenlang op slot blijven. Dit was een werkelijkheid die ik moest aanvaarden – het ZLL moest open als een werk in uitvoering, maar de verfijning gaat immer door.

Nu het ZLL er is zal ik ook righ.art moeten aanpassen. Alhoewel nu de kunsteerzucht is verminderd, wil ik deze uitlaatklep wel behouden. Het is tevens een mooi kanaal voor ZLL-nieuws (totdat het ZLL ooit een eigen nieuwsgedeelte krijgt). Righ.art zal nu grotendeels draaien om de Nederlandse taal, maar deze ontwikkeling weerspiegelt mijn huidige levenstrap en ik kijk ernaar uit om met nieuwe verramen aan de slag te gaan.

Tijd vinden voor dit allemaal naast een voltijdse baan zal een uitdaging zijn, maar ik ben overtuigd dat er iets moet zijn voor het Nederlands als het ZLL. Moge deze overtuiging het ZLL vormen tot een voortbrengsel dat ook anderen ooit zal kunnen bezielen

(Bijgewerkt op 29-03-2023.)