Geachte lezer(es),
de tijd om iets grootsers te dromen is aangebroken.
Weinig taalpraat ditmaal, en meer aandacht voor wederom wat huishoudelijke mededelingen.
Zo vlug de tijd verloopt, zo is NG weer bijna een jaar oud. Dit vroeg om een talmatige opfrissing. De voorzijde is volledig herontworpen en bevat nu, naast eigen werken en die van derden, ook waardevolle bronnen die ik zelf veelal raadpleeg.
De volgorde der bronnen is willekeurig; het betreft een eerste poging tot samenstelling van werken die voor heden inzonderheid op het wereldweb te raadplegen zijn. De ware taalkundige zal ook menig boek naast zich hebben—gelijk ikzelf, als bevlogen leek—doch op een webstede als NG is het begrijpelijker zich tot het talmatige te begrenzen.
De lijst zal met de tijd mogelijk uitbreiden, maar voor heden gaat het om deze:
WikiWoordenboek
“Het WikiWoordenboek, in 2004 van wal gestoken als Nederlandstalige tak van het wereldwijde Wiktionary, wil alle woorden uit alle talen beschrijven—met spelling, uitspraak, herkomst, betekenis, verbuiging en vertaling—en stelt dit kosteloos en reclamevrij onder een vrije vergunning ter beschikking. Een ieder mag de bladzijden bewerken, en bij de schrijfwijze houdt men zich aan de richtlijnen van de Nederlandse Taalunie.“
Het belang van het WikiWoordenboek is eenvoudigweg in zijn omvang gelegen. Er is heel veel te vinden, waaronder afwijkende spellingen, volledige overzichten met vervoegingen en zelfs gegevens over hetgeen de opstellers zelf niet eens bewust toepassen.
Historische woordenboeken
“De Geïntegreerde Taalbank bundelt de oude woordenboeken van het Nederlands en vormt het eerste onderdeel van een groter raamwerk dat het Instituut voor de Nederlandse Taal opbouwt om onderzoek naar onze taal en cultuur door de eeuwen heen te ondersteunen. Beginnend met het Woordenboek der Nederlandsche Taal in 2007 zijn daar gaandeweg ook het Vroegmiddelnederlands, Oudnederlands en Middelnederlandsch Woordenboek alsook het Woordenboek der Friese taal aan toegevoegd, bekostigd langs de Nederlandse Taalunie.“
Er is niet in woorden uit te drukken hoe waardevol de GTB werkelijk is. Ik geef in de regel Taaldacht en de BTL alle lof als het gaat om de oorsprong van zowel het Zaakwoordenboek der Lage Landen als Neêrlants Gemaect, maar zonder de GTB was het er allemaal denk ik nooit geweest.
Etymologiebank
“Op de Etymologiebank vindt men de herkomst en geschiedenis van Nederlandse woorden, bijeengebracht door Nicoline van der Sijs, die hiertoe de inhoud van talrijke wetenschappelijke woordenboeken en naslagwerken kosteloos bijeen heeft gebracht en doorzoekbaar gemaakt. Door één woord op te zoeken krijgt de gebruiker de duidingen uit verscheidene bronnen naast elkaar te zien, zodat de ontwikkeling van een woord door de tijd heen overzichtelijk wordt.“
Is het echt Nederlands, of moet daar een sterretje achter staan? De Etymologiebank is een onmisbaar hulpmiddel voor een ieder met de geringste belangstelling voor woordherkomst.
Synoniemen.net
“Synoniemen.net is een eenmanszaak van Arjen van Kol, waar men in een doorzoekbare gegevensbank evenwoorden kan opzoeken—naar bekendheid of letterordening geordend—alsook woorden tussen eenenveertig talen kan overzetten. De verzameling berust grotendeels op eigen vergaring, aangevuld met rechtenvrije bronnen en het werk van anderen, en is auteursrechtelijk beschermd.”
Vergelijkbaar met het WikiWoordenboek is ook hier de omvang de grootste verdienste; zo bevat de webstede zelfs de Woordenlijst Onnodig Engels alsmede Een Ander Woord van Charivarius, naast andere bronnen.
Woordenlijst.org
“Op Woordenlijst.org staat de ambtelijke schrijfwijze van het Nederlands, een gegevensbestand dat door het Instituut voor de Nederlandse Taal in opdracht van de Taalunie wordt verzorgd. Deze schrijfwijze, vastgesteld door het Comité van Ministers en begeleid door de Commissie Spelling, geldt als verplichte norm voor onderwijs en overheid in zowel Nederland als Vlaanderen.”
Dit valt onder het kopje van ‘dit behoorde een ieder te kennen’, maar meer dan dat is er niet over te zeggen. Het mist de inhoud van een volwaardig woordenboek, en de verfijning van menig woordenlijst, maar het is makkelijk raadpleegbaar en toch van belang, gewis bij zakelijke of rechtsgeleerde teksten. Het enige wat men zou moeten onthouden: deze webstede bevat niet alle Nederlandse woorden; alsdan kan men beter de GTB raadplegen, die evenwel mogelijk jongere woorden ontbeert.
Hoogachtend,
C. J. Righart
ᛞᚳ᛬ᚹᛠᚱᛞᚳᚾᚪᚱ