Auteur: C. J. Righart

“Dees linker wil een bruid van haaren bruîgom rooven.
Neen, kaalen edelman, vertrek! gy wordt verschoven.”

---

De Nieuwsbrief der Lage Landen is de terugkerende nieuwsuitgave van het Zaakwoordenboek der Lage Landen – waarin zowel bijzonder, zeldzaam en/of schoon Nederlands wordt uitgelicht als wetenswaardigheden, gedichten en de laatste ontwikkelingen betreffende het zaakwoordenboek. Uitsluitend beschikbaar op Righartswoord. Tekene in om op de hoogte te blijven.

---

Geachte lezenaar(ster),

in ons tijdperk is het niet ongewoon dat de samenleving in drie verschillende klassen wordt gedeeld—de onderklasse, middenklasse en bovenklasse—maar uiteindelijk komt het neer op zij des volks zonder aanzienlijke macht en/of invloed en zij met: de “plebejer“ en de “patriciër“; of anders gezegd, de burgerman en de edelman.

…hun waardige evenknieën niet te vergeten, de burgervrouw en de edelvrouw (of deftiger: burgervrouwe en edelvrouwe).

Eerst een blik naar het verleden:

Een patriciër—van Latijn patricius [adellijk] afgeleid, letterlijk te vertalen als aanzienlijke—was in het oude Rome een lid der hogere maatschappelijke klasse, vaak telg uit adellijke sibben. Hij bezat zowel staatkundige als maatschappelijke macht, had voorrecht zoals toegang tot staatkundige verrichtingen en had invloed op godsdienstige aangelegenheden.

Een plebejer—van Latijn plebeius [tot het volk behorend] afgeleid—was daarentegen in eenzelfde tijdperk een lid der lagere maatschappelijke klasse. Hij had beperkte staatkundige rechten, minder maatschappelijke invloed en was vaak ambachtslid, boer of arbeider.

Nu terug naar het heden:

In het Nederlands leven deze begrippen voort als edelman / edelvrouw(e) en burgerman / burgervrouw(e); zonder een derde smaak, want de verschillen tussen de midden- en onderklasse zijn onduidelijk en willekeurig. Hun macht en invloed zijn van elkander niet zo verschillend, ongeacht hoeveel rijkdom de middeners kunnen vergaren. In staatkundige stelselen in het algemeen is dit van weinig belang, want enkel hij die de uitzondering kan bepalen is oppermachtig; de bovenklasse. Het is begrijpelijk dat in ons tijdperk het niet altijd meer overduidelijk is wie zich in welke kring bevind, maar een ieder met een scherpe blik herkent de verdeling.

De -e achter de vrouwelijke woorden hierboven is omdat vrouwe ons woord voor Frans “dame” is, dus de -e kan worden weggelaten – het hangt ervan af hoe deftig de uitkomst is gewenst.

Tot slot, het is goed om te onthouden dat wij het over mensen hebben die lid ener klasse zijn met afwijkende meervoudvormen: niet -mannen en -vrouwen, maar het gemeenslachtige -lieden.

Enkelvoud	Meervoud
burgerman	burgerlieden
burgervrouw(e)	burgerlieden
edelman	edellieden
edelvrouw(e)	edellieden

Vandaag in 1676

29 grasmaand

29 grasmaand 1676: vlootheer Michiel Adriaenszoon ‘Bestevaêr’ de Ruyter overlijdt te Syracuse aan verwondingen die hij een week eerder tijdens de Slag bij Agosta opliep. Zijn rustplaats is de Nieuwe Kerk te Amsterdam.

Michiel de Ruyter is een der bekendste zeehelden uit de Nederlandse geschiedenis, in dienst van den Staatse vloot des Gemenebests der Zeven Verenigde Nederlanden. Hij wordt algemeen als zijns tijds grootste vlootheer beschouwd, onder andere door zijn overwinningen tijdens de Engels-Nederlandse oorlogen; waaronder de vermaarde Tocht naar Chatham in 1667.
De Ruyter was afwisselend in des staats dienst en in dat van reders, en was een tijdlang als zelfstandig walvisvaart-ondernemer werkzaam.

De rang van De Ruyter, luitenant-admiraal-generaal, was gericht voor hem in 1673 geschapen—door koning-stadhouder Willem III—om zijn gezag en aanzien aan te geven.
Van zijn vijf kinderen zou zijn jongste zoon, Engel de Ruyter (1649-1683), in zijn voetsporen treden, tot de rang van vice-admiraal [ondervlootheer].

“Veel droeve om niewe vré, veel dolle om niew gevecht”

Laaglands Dichterij

Aan Hendrik Willemz Nobel, oudburgemeester van Rotterdam:

Vriend Nobel, ’toude jaer sloot ghisteren sijn deuren,
Wat sult ghij niewicheyts in ’t niewe sien gebeuren?
‘Twenscht allom al om niew, wat pap verdouwen can,
’tKindt om de niewe kolff, ’twijff om een niewen man,
Veel mans om niewe wijffs, veel knechts om niewe heeren,
Veel vrecken om niew gelt, veel gecken om niew’ kleeren, 
Veel boeren om niew’ vrucht, veel hoeren om niew’ vreucht, 
Veel kalen om niew haer, veel grijse om niewe jeught; 
Veel maghere om niew vett, veel arme om niewe neeringh
Veel boose om niewe wett, veel booser om niew’ leeringh, 
Veel dorstighe om niew nat, veel leckre om niew gerecht, 
Veel droeve om niewe vré, veel dolle om niew gevecht, 
Maer hebb jck oock een beurt in ‘sWerelts werre-wenschen?
Hoort Nobel vriendt, en lacht; jck wensch om niewe menschen:
Off wilt ghij claerder zien waer mij het schoen-oor spant, 
Ick wensch in ’tniewe Jaer om ’toude Engelandt.

—Constantijn Huygens (1596-1687)

Hoogachtend,
C. J. Righart

In ’t jaar één als de uilen preken.

---

De Nieuwsbrief der Lage Landen is de terugkerende nieuwsuitgave van het Zaakwoordenboek der Lage Landen – waarin zowel bijzonder, zeldzaam en/of schoon Nederlands wordt uitgelicht als de laatste ontwikkelingen betreffende het zaakwoordenboek. Uitsluitend beschikbaar op Righartswoord. Tekene in om op de hoogte te blijven.

---

Geachte lezenaar(ster),

na een aantal weken verwijl keert de nieuwsbrief weder. De reden: Des Jaars Dagen (‘de dagen van het jaar’), een nieuwe tijdwijzer voor het Zaakwoordenboek der Lage Landen.

Deze tijdwijzer is door eenzelfde opzet bezield als wat de Wikipedia’s hebben verwezenlijkt en hij beoogt een soortgelijke vertoning, alhoewel met meer kaders dan Wikipedia (of kaders in het algemeen). Het komt neer op een overzicht van geheel en al 366 dagen met wetenswaardigheden die op een bepaalde dag hebben plaatsgevonden.

Des tijdwijzers grenzen zijn des Avondlands, maar zullen mogelijk wel iets uitwaaien in gerichte gevallen. Een greep uit de aangehouden richtlijnen:

• Zoekmogelijkheden: er kan zowel met de (meer gangbare) inheemse maandnamen worden gezocht als de hedendaagse Latijnse maandnamen; bijvoorbeeld: 1 louwmaand en 1 januari zullen allebei naar de bladzijde van 1 louwmaand leiden.
  De zeldzamere/vergeten maandnamen—zoals hardmaand voor januari—zijn niet mee te raadplegen (zie ook de Maandnamen Woordenlijst).
• Dekking: veruit de meeste wetenswaardigheden zullen tot en met de negentiende eeuw zijn begrensd. Dit is een bewuste keuze en heeft te maken met de vooroorlogse tijdspanne toen het Avondland nog verscheidenere smaken had.
• Mensen: enkel zij met een voltooid leven zullen op de tijdwijzer verschijnen. Hier wordt nadrukkelijk ook gekeken naar hun maatschappelijke invloed, met uitzondering van adel en godsdienst, maar staatkundige leiders—gericht, gekozen leiders—zullen vrijwel afwezig zijn tenzij hun invloed en nalatenschap buitengewoon waren.
  De ruwweg rode draad is: wie zal na zijn of haar tijdperk nog worden herinnerd?
• Gebeurtenissen: oorlogen hebben geen voorrang, maar mogelijk komen zij uiteindelijk wel aan bod. Er is namelijk altijd strijd, maar lang niet elke krachtmeting is even invloedrijk geweest.
• Overig: muziek, media, ruimtevaart, sport en wetenschap worden grotendeels vermeden, maar er zullen uitzonderingen zijn.
• Geboorte-, sterf- en vierdagen: als het om mensen gaat zal enkel de sterfdag worden neergeschreven (in tegenstelling tot Wikipedia, die zowel geboorte- als sterfdag neerschrijft). Vierdagen van bijvoorbeeld heiligen zullen te zijner tijd verschijnen, maar hebben voorlopig een lage voorrang.

De tijdwijzer is nog niet af, want alhoewel ik graag geschiedenis lees is er nog aardig wat werk te verrichten en geleidelijk aan zal het steeds meer worden aangevuld. Terwijl ik dit schrijf staat de teller op 53/366 (14,5%).

Hier zijn drie willekeurige dagen om een indruk te geven:

• 19 louwmaand (januari)
• 2 sprokkelmaand (februari)
• 29 lentemaand (maart)

Dit brengt mij tot des nieuwsbriefs latere deel.

Tijdens het vier-weken-durende verlof peinsde ik over de beste aanpak voor de drie reeksen die nu aan het ZLL zijn gekoppeld (Nieuwsbrief der Lage Landen, Vandaag In & Laaglands Dichterij) en bedacht ik mij dat de drie nieuwsbrieven eigenlijk wel onderdeel kunnen zijn van één – wel zo rustig voor ieders postvak, en dit was eerder ook het geval.

Vandaag in 1529

22 grasmaand

22 grasmaand 1529: het Verdrag van Zaragoza—een vredesverdrag tussen Castilië en Portugal—werd door Koning Jan III van Portugal en de Heilige Roomse Keizer Karel V ondertekend in de Aragonese stad Zaragoza. Het verdrag legde de invloedssferen van Castilië en Portugal te Morgenland vast om het “Molukken-vraagstuk” op te lossen, dat was ontstaan omdat beide koninkrijken de winstgevende specerijeneilanden voor zich opeisten en beweerden dat zij binnen hun invloedssfeer vielen zoals vijfendertig jaar eerder in het Verdrag van Tordesillas was vastgelegd. De botsing begon in 1520, toen ontdekkingsreizen van beide koninkrijken de Stille Wereldzee bereikten, omdat er in het verre oosten nog geen middaglijn was vastgesteld.

“o Dichtkunst, echte godenteelt!”

Laaglands Dichterij

Ode aan de dichtkunst (eerste rijm):

Wie zijt gij, door geen grens te perken,
Verheven geest! onstoflijk beeld!
Wat zijt ge en wat uw wonderwerken,
o Dichtkunst, echte godenteelt!
Van waar die ongepeilde krachten,
Die, uit een vuurstroom van gedachten,
Zich storten op ’t ontroerd gemoed?
Van waar, in ’t ongevraagd ontwellen,
Die drift, die ’t hart doet hooger zwellen,
En ombruist door ’t ontstoken bloed?

—Hendrik Tollens (1780-1856)

Hoogachtend,
C. J. Righart

Laaglandse Dichterij is ene gedichtenreeks onder het vaandel van het Zaakwoordenboek der Lage Landen waarin werken van dichters en dichteressen uit de Lage Landen worden uitgelicht. Opdat wij hun woorden, hun bekoring en hun bijdrage aan het Nederlands nooit vergeten.

---

Over Zaandam:

Zoo vele wieken, als aan molenassen draaijen; 
Zoo vele wimpels, als aan hooge masten waaijen; 
Zoo vele raderen, als wentlen om hun spil; 
Zoo veel hefboomen, als er heffen aan de til; 
Zoo vele stampers, als er harde kluiten pletteren; 
Zoo vele hamers, als bij ’t schepenbreeuwen kletteren; 
Zoo vele mokers, als er de ankersmeden slaan; 
Zoo menig kabel, als gedraaid wordt op de baan; 
Zoo menig vel papier men schept om op te schrijven; 
Zoo menig volksgedruisch, als bromt bij kunstbedrijven: 
Zoo menigmalen heft de Faam haar’ lofzang aan, 
Tot eer van ’t kunstvernuft der Burgers van de Zaan.

—Joännes le Francq (1729-1812)

---

Verlof

Dit briefje—des weeks gedicht op de vrijdag—is de laatste uitgave voor de komende vier weken. Ik heb iets voor het ZLL in de week gelegd dat af moet; kort verwijl is onontkoombaar. De nieuwsbrieven keren op 22 grasmaand weder.

Hoogachtend,
C. J. Righart

Vandaag In is ene reeks onder het vaandel van het Zaakwoordenboek der Lage Landen waarin beknopte wetenswaardigheden die op betreffende dagen in de geschiedenis plaatsvonden worden gedeeld. Zie tijdwijzer Des Jaars Dagen voor meer.

---

20 lentemaand: Sterfdag van Maria van Nassau (1642-1688)

Maria van Nassau werd te ‘s-Gravenhage geboren als jongste dochter van Amalia van Solms-Braunfels en haar man Frederik Hendrik van Oranje, een zoon van De Zwijger, Willem van Oranje, Vader des Vaderlands.

Op 23 herfstmaand 1666 trouwde zij te Kleef met Lodewijk Hendrik, graaf Palatijn van Simmern-Kaiserslautern (1640-1674), zoon van Louis Philip en een kleinzoon van Maria’s moei, de gravin Louise Juliana van Nassau.
Maria en Lodewijk Hendrik waren acht jaar getrouwd, maar het huwelijk bleef kinderloos en na haars mans dood stierf de lijn Simmern-Kaiserslautern uit.

Net als haar zussen Louise Henriette met de Oranienburg, Albertine Agnes met de Oranienstein en Henriette Catherine met Oranienbaum, liet Maria na haar huwelijk een nieuw vorstelijk verblijf voor zichzelf bouwen – welke in 1669 te Bad Kreuznach was voltooid: Schloss Oranienhof. Maria stierf in 1688 te Kreuznach na zes dagen aan ener longontsteking en Schloss Oranienhof werd een jaar later—tijdens de Negenjarige Oorlog—door Franse heerlingen verwoest.

Bron: Wikipedia (bewoordingen aangepast en aangevuld).

“De bedoeling van mijn manga is door en door vermaak. Ik durf zelfs te zeggen dat het mij niets zou schelen als mijn werken niets hebben achtergelaten, zolang zij hun lezers maar hebben vermaakt.”

—Akira Toriyama (1955-2024)

---

De Nieuwsbrief der Lage Landen is de terugkerende nieuwsuitgave van het Zaakwoordenboek der Lage Landen – waarin zowel bijzonder, zeldzaam en/of schoon Nederlands wordt uitgelicht als de laatste ontwikkelingen betreffende het zaakwoordenboek. Uitsluitend beschikbaar op Righartswoord. Tekene in om op de hoogte te blijven.

---

Geachte lezenaar(ster),

veel mannen die nu in de dertig zijn zullen mijn gevoel van weemoed kunnen begrijpen toen het nieuws binnenkwam dat de vermaarde Japanse tekenaar Akira Toriyama—de maker van onder andere Dr. Slump en Dragon Ball—op 1 lentemaand was overleden.

Inzonderheid Dragon Ball werd een wereldwijd verschijnsel nadat haar tv-vertolking (“anime”) in het Engels werd nagesynchroniseerd en in meerdere reeksen opgedeeld naar het westen kwam: Dragon Ball, Dragon Ball Z en Dragon Ball GT. Als kind in de jaren negentig heb ik Dragon Ball gemist, maar van wat ik mij kan herinneren begon de jool toen tv-zender Cartoon Network Dragon Ball Z—met de Engelse nasynchronisatie van Amerikaanse bodem—begon uit te zenden. Iedere jongen die ik kende keek het, en iedere zaterdagochtend zat ik weer op het vloerkleed voor de Sony Trinitron om diens afgelopen weeks herhalingen te kijken terwijl de anderen in huis nog sliepen.

Dragon Ball Z op het beeldscherm was echter niet hoe het begon. Het was van oorsprong een verhaal in beeldvorm, ene reeks die wekelijks te Japan in een tijdschrift werd uitgebracht, oftewel een strip(verhaal). Doch, “strip” is Engels, dus wij gaan voor beeldverhaal.

Een beeldverhaal—ook wel bekend als een (comic) strip (Engels) of comic book (ook Engels)—is enen vorm van schriftelijke letterkunde waarin verhalen door middel van afbeeldingen worden verteld, vaak door tekst vergezeld in (gedachten)bollen, of tekstvakken. Deze onvergelijkelijke kunstvorm voegt beeld en tekst samen om een verhaal te vertellen, spelers tot leven te wekken en gevoel over te brengen.

Een der meest opvallende kenmerken van beeldverhalen is de wijze waarop vertellingen door middel van opeenvolgende kunst worden verteld. Ieder vak op een bladzijde biedt een kiekje des verhaals, en de opeenvolging van vakken schept een vertellende stroom die de lezer er doorheen leidt.

Beeldverhalen hebben een lange geschiedenis die tot de oudheid teruggaat, maar de hedendaagse vorm is voornamelijk ontstaan in de negentiende en twintigste eeuw met de opkomst van onder andere spotprenten in kranten. Tegenwoordig zijn beeldverhalen een onlosmakelijk onderdeel der gemeenzame beschaafdheid, met een aanzienlijke invloed op bewegend beeld, letterkunde en kunst. Een voorbeeld hiervan is hoe de vermaarde reeks Berserk (wederom van Japanse bodem) invloed had op het bekroonde schermspel Dark Souls, dat vervolgens weer invloed had op de veelbekeken Netflix-reeks Stranger Things.

Hoogachtend,
C. J. Righart

Laaglandse Dichterij is ene gedichtenreeks onder het vaandel van het Zaakwoordenboek der Lage Landen waarin werken van dichters en dichteressen uit de Lage Landen worden uitgelicht. Opdat wij hun woorden, hun bekoring en hun bijdrage aan het Nederlands nooit vergeten.

---

De talloze verscheidenheden der bladen

Nu hard, dan wollig, vaak met diepgesneden randen, 
Gekarteld, hoekig, breed en smal, nu glad dan dof, 
Rond, eirond, ingesneên, gesnippeld, fijn en grof; 
Die, als de hand haar raakt, gelijk een egel, stekend; 
Deez’ met een brandwond zelfs den zachtsten aangreep wrekend, 
Of met een schijnbaar ijs, wiens schittring luister wekt, 
Wiens kilheid zelfs de hand doet huivren, overdekt, 
Nu dun, als loovers, die voor d’adem henenvlieden, 
Dan dik, als platen, die een’ fellen weêrstand bieden, 
Nu groen dan donkerbruin, nu rood dan zilverblank, 
Dan liefelijk van geur, dan hatelijk door stank: 
Somtijds, bijkans bekleed met dierelijk vermogen, 
Van zelfs door deiningen nu op dan neêr bewogen, 
Of door een’ vingertop voorzigtig aangeroerd, 
Juist of een stille schrik het hart der plant vervoert, 
Eensklaps zich sluitende en met schaamte nederbukkend, 
Zich aan des plukkers hand door tooverkracht ontrukkend.

—Adriaan Loosjes (1761-1818)

Vandaag In is ene reeks onder het vaandel van het Zaakwoordenboek der Lage Landen waarin beknopte wetenswaardigheden die op betreffende dagen in de geschiedenis plaatsvonden worden gedeeld. Zie tijdwijzer Des Jaars Dagen voor meer.

---

13 lentemaand: Sterfdag van Nicolaas Beets (1814-1903)

Nicolaas Beets (Haarlem, 13 herfstmaand 1814 – Utrecht, 13 lentemaand 1903), ook bekend onder de schuilnaam Hildebrand, was enen Nederlandsen maker, dichter, geestelijke en hoogleraar.

Beets schreef proza, dichtkunst, en preken. Zijn bekendste werk is de Camera Obscura, dat hij onder de schuilnaam Hildebrand schreef en waarvan de eerste uitvoering in 1839 verscheen. Zijn mogelijk bekendste gedicht is De Moerbeitoppen Ruischten.

Van 1874 tot 1884 was hij hoogleraar in de kerkgeschiedenis aan de Rijksuniversiteit Utrecht. Hij was ook betrokken bij het besturen van verscheidene maatschappelijke en kunstzinnige instellingen zoals het Provinciaal Utrechts Genootschap voor Kunsten en Wetenschappen (PUG). In 1888 was hij medeoprichter van het latere, nog steeds bestaande Wilhelmina Kinderziekenhuis.

Beets overleed op 88-jarige leeftijd te Utrecht aan ener hersenbloeding en werd op de Eerste Algemene Begraafplaats Soestbergen begraven. Op zijn graf werd enkel de tekst salus mea christus (‘Christus is mijn redding’) geplaatst zonder zijn naam en geboorte- en sterfdag.

Bron: Wikipedia (bewoordingen aangepast en aangevuld).

Menigh vryer kust het kind,
Om de moeder, die hy mint

—Johan de Brune (1588-1658)

---

De Nieuwsbrief der Lage Landen is de terugkerende nieuwsuitgave van het Zaakwoordenboek der Lage Landen – waarin zowel bijzonder, zeldzaam en/of schoon Nederlands wordt uitgelicht als de laatste ontwikkelingen betreffende het zaakwoordenboek. Uitsluitend beschikbaar op Righartswoord. Tekene in om op de hoogte te blijven.

---

Geachte lezenaar(ster),

van alle woorden die ik voor dezen weke had kunnen uitkiezen is dit wel de meest onaanzienlijke…of juist niet? Een woord zo alledaags, maar tegelijkertijd zo buitengewoon. Deze nieuwsbrief draait om de minder gangbare begrippen, totdat een gangbaar begrip onder vuur ligt.

Dit verhaal begint met een “onnodige fout“, aldus de aftredende bewindsman Hugo de Jonge, die de gemoederen op Elon Musk’s X vorige week lang bezig hield, zo ook verscheidene kranten: het oeroude (en dierbare) moeder zou in geval van de Basisregistratie Personen (BRP) als standaardbegrip moeten gaan wijken voor omschrijvend taalgebruik: “ouder uit wie het kind is geboren”.

Hier is veel van te vinden, maar beschouwe ook hoe dit de deur kan openen voor andere soortgelijke vervangingen (verbeteringen?):

• Wagen of…Voertuig waarmee de boodschappen worden gehaald?
• Huis of…Rechthoekig bouwsel waarin op de bank wordt gezeten?
• Staatkundige of…Mens die woorden met onnodige omschrijvingen vervangt?

Alhoewel ik een gewisse tevredenheid ervaar met mijn aanblazende voorstellen gaat mijn voorkeur toch uit naar “korter is beter”.

Deze gebeurtenis betrof nadrukkelijk de BRP—niet dat het woord “moeder” bij wet verboden zou worden verklaard—maar dit weerhield het stof niet van opwaaien. De Nederlandse beschaving, en tevens haar taal, staat onder druk van krachten met een grote drijfveer, dus het is niet vreemd dat mensen op scherp staan (en zich zeer fel kunnen uiten).

Inmiddels een week later—de hoestmakende nevel neêrdalend—is het tijd voor die schijnwerper.

Het woord “moeder” is een der meest onmisbare en betekenisvolle woorden in de Nederlandse taal. Het verwijst naar eens kinds vrouwelijke ouder, die in het leven haarer nakomelingen een onontbeerlijke rol speelt. De moeder-kind-verhouding wordt vaak beschouwd als een der sterkste en diepgaandste banden in het menselijk bestaan.

Een moeder is iemand die een kind baart en vervolgens verzorgt, voedt en beschermt. Dit omvat zowel lichamelijke als vertederende zorg. Zij is vaak een zinnebeeld voor liefde, zorgzaamheid, toewijding en opoffering. Haar rol gaat echter verder dan alleen het vervullen van grondbehoeften; zij biedt ook troost, begeleiding en ondersteuning tijdens haars kinds ontwikkeling.

“Moeder” heeft in sommige gevallen een meer overdrachtelijke betekenis. In zulke gevallen verwijst het naar vrouwen die op een niet-levenskundige wijze de rol van moeder op zich nemen, zoals pleegmoeders, stiefmoeders of zelfs voogden en leidsvrouwen die een sterke band met een kind hebben opgebouwd.

Letterlijk of overdrachtelijk, blijft haar denkbeeld als ene krachtige gedaante in het middelpunt der menselijke ervaring alomvattend en tijdloos.

Hoogachtend,
C. J. Righart

---

P.S.: De Righartswoord-nieuwsbrieven worden te allen tijde vanaf een adres verzonden dat geen antwoorden kan ontvangen. Vanaf deze uitgave is dit iets gewijzigd. Nieuwe antwoordberichten zouden—mits dat goed verloopt—vanzelf afzender “righartswoord(apenstaartje)pm.me” moeten krijgen, en deze antwoordberichten komen dus wel aan. Indien een aan- of opmerking zou willen worden gegeven is dat vanaf heden op die wijze mogelijk.

De mogelijkheid om onder schrijfselen aan- of opmerkingen te plaatsen blijft uitgeschakeld.

Laaglandse Dichterij is ene gedichtenreeks onder het vaandel van het Zaakwoordenboek der Lage Landen waarin werken van dichters en dichteressen uit de Lage Landen worden uitgelicht. Opdat wij hun woorden, hun bekoring en hun bijdrage aan het Nederlands nooit vergeten.

---

Het ware der schoonheid (eerste zinblok)

Het ware slechts is schoon. – Gelukkig, die de trekken
Van ’t Goddelijk gelaat der waarheid mag ontdekken,
Gelijk Natuur haar aan de kunst ten voorbeeld geeft! –
U, Kunstnaar, wien ze in haar oorspronklijkheid omzweeft,
Wiens oog bezield is met dat scheppend kunstvermogen,
Dat door den sluijer dringt, waarmeê zij is omtogen,
U is ’t vergund, ’t geheim dier waarheid te bespiên.
Gij moogt, waar andren slechts gedaante en kleuren zien,
Den geest erkennen, die het stoflijk beeld doet leven.
Voor U is ’t wolkgordijn der zinnen opgeheven;

—Johannes Kinker (1764-1845)

Vandaag in is ene reeks onder het vaandel van het Zaakwoordenboek der Lage Landen waarin beknopte wetenswaardigheden die op betreffende dagen in de geschiedenis plaatsvonden worden gedeeld. Zie de Tijdwijzer der Lage Landen* voor meer.

* werk in uitvoering

---

6 lentemaand: Sterfdag van Filips van Hohenlohe-Neuenstein

Filips Ernst van Hohenlohe-Neuenstein (17 sprokkelmaand 1550 – 6 lentemaand 1606), graaf van “Hohenlohe zu Langenburg”, was enen Duitsen legeraanvoerder in Staatse dienst. Filips was den zoon van Lodewijk Casimir van Hohenlohe-Neuenstein en Anna van Solms-Lich. Op 7 sprokkelmaand 1595 huwde hij met Maria van Nassau (1556-1616) te Buren. Het huwelijk bleef kinderloos, maar kort voor zijn dood namen zij de negenjarige Margrita Maria aan, gravin van Falckenstein.

Filips van Hohenlohe—ook wel Hollock genoemd—was legeraanvoerder in dienst des Gemenebests der Zeven Verenigde Nederlanden. Sedert 1575 diende hij Willem I van Oranje (ook wel bekend als De Zwijger), en werd zijn luitenant-generaal te Holland. In 1576 veroverde hij Geertruidenberg, in 1577 Steenbergen, Tholen en Breda, maakte zich verdienstelijk tijdens het Beleg van Grave (1586) en later onder andere tijdens veroveringen van Helmond (1587), Mengen, en Gennep (1599). Hohenlohe leed echter ook nederlagen, zoals in 1580 op de Hardenbergerheide. In 1590 stichtte hij de schans bij ‘s-Hertogenbosch die later Fort Crèvecoeur zou worden.

Bron: Wikipedia (bewoordingen aangepast en aangevuld).