De Nieuwsbrief der Lage Landen is de terugkerende nieuwsuitgave van het Zaakwoordenboek der Lage Landen – waarin zowel bijzonder, zeldzaam en/of schoon Nederlands wordt uitgelicht als de laatste ontwikkelingen betreffende het zaakwoordenboek.
Geachte lezer(es),
zeven dagen, zeven stukken. De Week van Kerst komt aan een einde, op de vierentwintigste van wintermaand, Kerstavond (aldus de Gregoriaanse tijdrekening, welke is gekozen omdat deze in de lage landen eenvoudigweg het meest voorkomt).
Ieder schrijfsel van de afgelopen dagen belichtte één onderwerp, onderscheidenlijk, beknopt, zonder verrassende onthullingen of vernieuwende inzichten. Nee, het doel was niets meer of minder dan tussen de regels door te benadrukken dat Kerst geen jaargetijde is, maar iemand. Kerstmis niet geschenken onder een boom zijn, maar een plechtigheid. Dat Sinterklaas en de Kerstman één en dezelfde man zijn, maar beiden geen Kerst.
Enzovoorts, enzovoorts.
Terugkijkend, ik had eigenlijk meer tijd moeten nemen in de voorbereiding, maar hopelijk is de hoedanigheid vooralsnog vermakelijk en/of verhelderend geweest. De kerstelijke (christelijke) invalshoek was met opzet, want als die zijde der viering zou worden gescheiden, zegt dat in wezen alles wat deze zeven stukken beoogden.
Dat gezegd hebbende, de NLL zal hierna weer de gewoonlijke onderwerpen benaderen, onregelmatig, en na eerst wat verwijl.
De Week van Kerst
Een korte reeks schrijfselen die de herkomst van de Kerstmis benadrukt en uitlicht zoals deze tijdspanne geschiedkundig werd gevierd.
Kerstavond
De avond van Kerst, 24 wintermaand, wordt gezien als de aanloop naar de feestdag – een tijd van laatste voorbereidingen, giften en maaltijden. Doch in de ware overlevering van het geloof draagt deze avond een eigen, diepe betekenis als de plechtige drempel naar de geheimenis der Menswording.
Deze vooravond is geen wereldse, maar onlosmakelijk verbonden met de viering zelf. Een tijd van ingetogen verwachting, verwant aan de Stille Zaterdag voor Oosteren. De aandacht gaat uit naar de naderende nachtmis, de hoogmis van de geboorte – het ogenblik waarop de eeuwigheid de tijd binnenstapt.
In de Westerse overlevering wordt deze avond vaak gevuld met stille aanbidding. De gelovigen komen samen voor de nachtmis, waarin oude gezangen klinken die de geboorte verkondigen. In de Oosterse kerken gaat een vasten vooraf aan de nachtelijke viering, waarbij men zich onthecht van het wereldse om ruimte te maken voor het goddelijke. Niet de drukte van inkopen en maatschappelijke plichten krijgt de voorrang, maar gebed en bezinning, naast zang.
Veel hedendaagse liederen met voorvoegsel kerst- benoemen Kerst niet eens meer. Zij zingen over sneeuw, rendieren, warmte en lust, maar niet over Jezus die in een kribbe werd gelegd. Deze verschuiving weerspiegelt de verwereldlijking van Kerstavond: van een gewijde drempel naar een wereldse jool. Wat verloren gaat is de plechtige overgang van voorspelling naar vervulling, van belofte naar menswording.
Kerstavond is noch de zalige maaltijd, noch het gezellige gezelschap, noch het geschonken geschenk. Het is een avond van gebed, gezang en verwachting – de deur naar de geheimenis die de wereld veranderde.
Hoogachtend,
C. J. Righart
ᛞᚳ᛬ᚹᛠᚱᛞᚳᚾᚪᚱ
Beeld (achtergrond): Wikimedia Commons
