De Nieuwsbrief der Lage Landen is de terugkerende nieuwsuitgave van het Zaakwoordenboek der Lage Landen – waarin zowel bijzonder, zeldzaam en/of schoon Nederlands wordt uitgelicht als de laatste ontwikkelingen betreffende het zaakwoordenboek.
Geachte lezer(es),
op dag vijf kijken wij naar de bekende kerststal zelf. In het nieuws was deze namelijk dit jaar opmerkelijk in beeld bij onze zuidelijke buren:
Dit nieuwsbericht zou een geheel eigen schrijfsel verdienen, maar daar zijn deze beknopte brieven niet voor. Samengevat: de ontmenselijkte gedaanten die kunstenares Victoria-Maria Geyer had neergezet, waarmee zij mensen schijnbaar door middel van doeken met elkander wilde verbinden, leidden niet enkel tot ophef, maar ook tot “ontvoering” en later zelfs bekladding.
Deze, gekscherend gezegd, verrassende uitkomst geeft reden om nogmaals te benadrukken wat de kerststal werkelijk is en waar hij vandaan komt.
De Week van Kerst
Een korte reeks schrijfselen die de herkomst van de Kerstmis benadrukt en uitlicht zoals deze tijdspanne geschiedkundig werd gevierd.
De Kerststal
De kerststal is meer dan een volkse versiering. Hij is een levende afbeelding van de geheimenis der Menswording. Zijn diepe betekenis gaat voorbij de waarde die de hedendaagse tijd er vaak aan toekent.
De kern van Kerstendom is hierin zichtbaar: God die Mens wordt in volkomen eenvoud en afhankelijkheid. De voederbak benadrukt zijn nederigheid en vervult de voorzegging van Jesaja 1:3:
“De os kent zijn eigenaar en een ezel de kribbe zijns meesters, maar Israël kent Mij niet en het volk begrijpt Mij niet.”
Verspreiding van de kerststal begint met Franciscus van Assisi in 1223 n.K. te Greccio, Italië. Op Kerstnacht riep hij de dorpelingen bijeen in een grot waar hij een levende voorstelling van de geboorte van Kerst had opgezet: een voederbak met hooi, een os, een ezel, en een wiegje. Zijn doel was zowel onderwijzend als beschouwend. In een tijd waarin weinigen konden lezen, schiep hij een tastbaar beeld waardoor het voor een ieder begrijpelijk werd. Deze voorstelling was geen vrije verbeelding of louter toneel, maar een getrouwe weergave van de evangelieverhalen van Matteüs en Lukas.
Matteüs 2:1-2:
“Toen Jezus te Bethlehem, Judea was geboren, in de dagen van koning Herodes, kwamen er wijzen uit het Oosten naar Jeruzalem. Zij vroegen: ‘Waar is de koning der Judeeërs die is geboren? Wij hebben namelijk zijn ster in het Oosten gezien en zijn gekomen om hem te aanbidden.’”
Lukas 2:7:
En zij baarde haar eerstgeboren Zoon, wikkelde Hem in doeken en legde Hem in een kribbe, omdat er voor hen geen plaats in de herberg was.
Lukas 2:10-12
Toen zei de engel tegen hen: ‘Wees niet bang, want zie, ik breng u goed nieuws van grote vreugde, dat voor alle mensen zal zijn. Want vandaag is voor u in de stad van David een Redder geboren, die Kerst, de Heer, is. En dit zal voor u het teken zijn: u zal een kind vinden dat in doeken gewikkeld in een kribbe ligt.’
Franciscus wilde dat gelovigen niet alleen met het verstand, maar ook met het hart zouden verstaan hoe God zich in armoede en nederigheid openbaarde. Sindsdien verspreidde het gebruik van de kerststal zich door de westerse kerstelijke wereld, van kerken tot huizen, en uiteindelijk zelfs stadspleinen.
Hoogachtend,
C. J. Righart
ᛞᚳ᛬ᚹᛠᚱᛞᚳᚾᚪᚱ
Beeld: Wikimedia Commons
